المقداد السيوري (مترجم: بخشايشى)
698
كنز العرفان في فقه القرآن (فارسى)
1 - « الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ » ؛ يعنى : « مردان ولايت و ادارهء امور زنان را بر عهده دارند » و دليل آن نيز دو امر معتبر مىباشد كه يكى از آن دو موهبتى است كه از طرف خداوند مىباشد و آن برترى مردان بر زنان در امور كثيرهاى است كه از جمله آنها ، كمال عقل ، حسن تدبير و فراوانى انرژى در اعمال و اطاعت الهى مىباشد و به همين دليل نيز نبوّت ، امامت ، ولايت ، بر پاى داشتن شعائر ، جهاد ، قبول شهادت در تمام امور و فزونى نصيب ، در ارث و غير اين امور ، از مختصّات مردان مىباشد . امر دوّم : اين است كه : مردان نفقهء زنان را مىپردازند و مهريّهء آنان را نيز پرداخت مىكنند ، با اينكه ، فايدهء نكاح براى هر دوتاى آنان عائد و مشترك و مساوى است . « باء » در « بما فضّل اللّه » و نيز در « بما انفقوا » ، « باء سببّت » است و « ما » نيز ماى « مصدريه » مىباشد و معناى اين قسمت از آيه چنين است كه : « به سبب تفضيل خداوند و به سبب انفاق آنان » . امّا دليل اينكه نفرمود : « فضلّهم عليهنّ » ( خداوند مردان را بر زنان برترى داد ) ، طبق نظر بعضى از فضلا اين است كه : چون تمام مردان بر تمام زنان ، برترى ندارند ، زيرا بسيارند زنانى كه از خيلى از مردان بهتر هستند و ضمير مذكّر نيز از باب « تغليب » آمده است كه شامل مرد برتر و زن برتر نيز مىشود . پس اضافه كرده است : از تفضيل گروهى بر گروهى ديگر ، « تفضيل شخص بر شخص » لازم نمىآيد . نويسنده گويد : طبق نظر فوق ، در آيه دليلى بر تفضيل صف مردان كه عين مدّعاست ، وجود ندارد ، چون وقتى بعضى از مردان ، از بعضى از زنان برتر باشند و بالعكس . چه دليلى دارد كه بگوييم گروه مردان از گروه زنان برتر است . پس اين مدّعا بدون دليل باقى مىماند . 2 - وقتى كه در آيه « رجال » را برترى داد ، خواست دل زنان را نيز خشنود كند ، بنابراين فرمود : « فَالصَّالِحاتُ قانِتاتٌ » ؛ يعنى : « آنان مطيع هستند و حقوق شوهران خود را به جاى مىآورند » . « حافظات للغيب » ؛ يعنى : « اسرار پنهانى ما بين خود و شوهرانشان را حفظ مىكنند » . برخى نيز « حافِظاتٌ لِلْغَيْبِ » را بدين صورت معنا كردهاند كه : « آن زنان ، عورتهاى خود و اموال شوهران و نيز اولاد خودشان را حفظ مىكنند » . چنانكه اين معنى در حديث نيز وارد شده است .